SURURİ BALLIDAĞ

Bir yıl ge­ri­de kaldı yeni yıl geldi. Bizim gibi ül­ke­ler­de ise böyle mev­zu­lar lü­zum­suz yere tar­tı­şı­lır durur. Biz de bir araş­tı­ra­lım dedik. Yıl­ba­şı­nın ta­ri­hi nasıl in­san­lar geç­miş asır­lar­da yıl dö­nüm­le­ri­ni nasıl kut­la­mış­lar diye.

As­lın­da ta­ri­hi kay­nak­la­ra ba­kıl­dı­ğı zaman, yıl­ba­şı veya yıl bi­ti­şi yıl­dö­nü­mü kut­la­ma­la­rı, in­san­lık ta­ri­hi­nin en eski ko­lek­tif ri­tü­el­le­rin­den bi­ri­dir. Bi­li­nen en eski yıl­ba­şı kut­la­ma­la­rı, MÖ 3000’li yıl­lar­da Me­zo­po­tam­ya’da, özel­lik­le Ba­bil­li­ler ta­ra­fın­dan ya­pıl­mış­tır. Ba­bil­li­ler, do­ğa­nın ye­ni­den can­la­nı­şı­nı sim­ge­le­yen bahar eki­nok­sun­da “Akitu” adlı çok günlü şen­lik­ler et­kin­lik­ler ve eğ­len­ce­ler dü­zen­ler­di. Bu tö­ren­ler yal­nız­ca tak­vim­sel bir ge­çi­şi değil; top­lu­mun ken­di­ni ye­ni­le­me­si­ni, kral­la halk ara­sın­da­ki bağın ta­ze­len­me­si­ni ve tan­rı­lar­la bağ­la­rın güç­le­ne­rek devam et­ti­ril­me­si de amaç­lan­mış­tır.

Ta­ri­hi açı­dan bir­çok ör­ne­ği­ni bul­du­ğu­muz bir başka kül­tür Roma dö­ne­min­de ise, Antik Roma’da yıl­ba­şı, Ro­ma­lı­la­ra göre tanrı Janus ile iliş­ki­len­di­ri­lir­di. Janus’un iki yüzü—biri geç­mi­şe, di­ğe­ri ge­le­ce­ğe bakan—yıl­ba­şı fik­ri­nin sem­bo­lik te­me­li­ni oluş­tu­rur. İnsan­lar bu dö­nem­de bir­bir­le­ri­ne he­di­ye­ler verir, iyi di­lek­ler­de bu­lu­nur ve barış me­saj­la­rı ile­tir­di. Bu dav­ra­nış­lar, yıl­ba­şı kut­la­ma­la­rı­nın yal­nız­ca za­man­sal değil, ile­ti­şim­sel bir eşik ol­du­ğu­nu gös­te­rir.

Geç­miş­te ve gü­nü­müz­de yıl­ba­şı kut­la­ma­la­rı, İle­ti­şim iliş­ki­le­ri açı­sın­dan ba­kıl­dı­ğın­da, güçlü bir sos­yal bağ kur­mak için ba­ha­ne edil­miş­tir. Gü­nü­müz­de yıl­ba­şı ba­ha­ne edi­le­rek, in­san­lar bir­bir­le­riy­le temas kurma ih­ti­ya­cı his­se­der: me­saj­lar atı­lır, te­le­fon­lar açı­lır, zi­ya­ret­ler ya­pı­lır. Bu ile­ti­şim bi­çim­le­ri çoğu zaman gün­de­lik ha­yat­ta ku­rul­ma­sı ihmal edi­len iliş­ki­le­ri ye­ni­den can­lan­dı­rır. As­lın­da dini ri­tü­el­le­rin yoğun ol­du­ğu top­lum­lar­da ge­nel­de dini bay­ram­lar­da ya­pı­lan uy­gu­la­ma­lar yıl­ba­şın­da ya­pı­lır, Kır­gın­lık­lar yu­mu­şar, me­sa­fe­ler kı­sa­lır, duy­gu­lar daha rahat ifade edi­lir. Yıl­ba­şı, bi­rey­le­rin “seni ha­tır­lı­yo­rum” de­me­si­nin sem­bo­lik bir yo­lu­dur.

Gü­nü­müz dün­ya­sın­da ile­ti­şim araç­la­rı­nın gi­de­rek top­lu­mu tek tip yap­ma­ya baş­la­dı­ğı dü­şü­nül­dü­ğün­de ise medya ve di­ji­tal ile­ti­şim araç­la­rı sa­ye­sin­de ev­ren­sel bir hü­vi­ye­te ka­vuş­muş­tur. Sos­yal medya pay­la­şım­la­rı, toplu geri sa­yım­lar ve ortak sem­bol­ler (ışık­lar, çam ağacı, he­di­ye­ler) ko­lek­tif bir duy­gu­daş­lık ya­ra­tır. Bu durum, fark­lı kül­tür­ler­den in­san­la­rın aynı anda ben­zer duy­gu­la­rı ya­şa­ma­sı­nı sağ­lar ve ortak bir zaman bi­lin­ci oluş­tu­rur.

Ağır­lık­lı ola­rak Hris­ti­yan top­lum­la­rın ön­cü­lük et­ti­ği yıl­ba­şı kut­la­ma­la­rı bu çağda artık bütün in­san­lı­ğın ortak bir eğ­len­ce­si­ne dö­nüş­müş­tür.

Sonuç ola­rak ge­li­nen nok­ta­da yıl­ba­şı kut­la­ma­la­rı ne­re­dey­se bütün dünya top­lum­la­rı­nın ortak bir et­kin­lik alanı ha­li­ne gel­miş­tir. Bir gün de olsa her­kes eğ­le­nir mutlu olur… Siz de mutlu olun mutlu kalın dost­lar…