ERDEM YÜCEL

Cum­hu­ri­ye­tin ila­nın­dan sonra mem­le­ke­ti­miz­de ka­dın­la­rım hak­kın­da on­lar­ca kitap, ma­ka­le ya­zıl­mış, bir o kadar da söy­le­şi ya­pıl­mış­tır. Ata­türk, Os­man­lı dö­ne­min­de­ki nüfus sa­yı­mın­da bile sa­yıl­ma­yan ka­dın­la­ra, Av­ru­pa ül­ke­le­ri­nin ço­ğun­dan önce hu­ku­ki ve si­ya­sal hak­la­rı­nı ver­miş­tir.

De­ği­şen ne ol­muş­tur?

Bence tar­tı­şı­lır.

Gü­nü­müz ka­dı­nı­nın bir kısmı er­ke­ğin ar­ka­sın­da kal­mış, ezil­miş, aşa­ğı­lan­mış, dö­vül­müş, ya­ra­lan­mış ve öl­dü­rül­müş.

Ka­dın­la­rı­mı­zın bir kısmı da iyi bir eği­tim al­dık­tan sonra si­ya­set­te, bi­lim­de, ede­bi­yat­ta ve güzel sa­nat­la­rın hemen her da­lın­da öne çık­mış­lar­dır. Kı­sa­ca­sı er­kek­ten aşağı kal­mak bir yana on­la­rın çok üs­tün­de ba­şa­rı­la­ra ulaş­mış­lar­dır.

İnsan­lı­ğın ilk çağ­la­rı­na bak­tı­ğı­mız­da Ana­do­lu Tan­rı­sı ola­rak, Ana Tan­rı­ça Ky­be­le’yi gö­rü­rüz. Dünya’da ve Türk ta­ri­hin­de dev­le­ti yö­ne­ten kral­lar­dan, çar­lar­dan ve pa­di­şah­lar­dan çok daha önde gelen ka­dın­lar gö­rü­rüz.

Bütün bun­la­ra rağ­men, gü­nü­müz­de on­la­rı aşa­ğı­la­yan de­yim­le­ri ve tür­kü­le­ri gör­mek in­sa­nı üzü­yor. Yeri gel­miş­ken bu ka­dı­nı aşa­ğı­la­yan söz­ler­den ba­zı­la­rı­nı üzü­le­rek alın­tı­la­mak is­te­rim:

“Kadın er­ke­ğin şey­ta­nı­dır.”

“ Avrat var ev yapar, avrat var ev yıkar.”

“Av­ra­tı eri sak­lar, pey­ni­ri deri sak­lar.”

“Ağus­tos’tan sonra eki­len da­rı­dan, ko­ca­sın­dan sonra kal­kan ka­rı­dan hayır gel­mez.”

“ Al atın iyi­si­ni yi­ye­ce­ği bir yem, al av­ra­dın gi­ye­ce­ği bir don.”

“ Ka­dı­nın sır­tın­dan so­pa­yı, kar­nın­dan sı­pa­yı eksik et­me­ye­cek­sin.”

“ Tar­la­yı düz al, ka­dı­nı kız al.”

“ Kı­zı­nı döv­me­yen di­zi­ni döver.”
“ Er­ke­ğin oku­mu­şu kadı, ka­dı­nın oku­mu­şu cadı olur.”

Ka­dı­nı aşa­ğı­la­yan bu söz­le­rin yanı sıra bir de ona ben­zer şarkı ve tür­kü­ler var­dır. Me­de­ni Ka­nun­da ve ev­len­me ak­din­de geçen karı (!) sö­zü­ne ne de­me­li?

Ne­den­se ora­da­ki karı söz­cü­ğü­ne kimse iti­raz et­mi­yor.

Kadın hak­la­rı­nı sa­vu­nan İstan­bul Söz­leş­me­sin­den mec­lis ka­ra­rı ol­ma­dan çı­kıl­ma­sı­nın üze­rin­de du­rul­ma­lı­dır. Ana­ya­sa Mah­ke­me­si­ne gö­tü­rü­len bu ka­ra­rın bo­zul­ma­sı se­vi­ni­lecek bir olay­dır. Ka­dın­lar top­la­na­rak buna tepki gös­ter­di­ler­se de sonuç al­dık­la­rı­nı söy­le­mek biraz zor.

Ne acı­dır ki top­lum­da hemen her gün ya­şa­nan kadın ci­na­yet­le­ri­ni, ka­dı­nın dö­vül­me­si­ni, aşa­ğı­lan­ma­sı­nı yal­nız­ca ba­sı­na yan­sı­dı­ğı ka­da­rı ile bi­li­yo­ruz. Kuşku yok ki top­lu­mun bil­me­di­ği daha pek çok, buna ben­zer ola­yın ol­du­ğu­nu dü­şü­nü­yo­rum.

Ya top­lum­da­ki bazı ki­şi­le­rin ka­dı­nın bey­niy­le, eği­ti­miy­le, sa­na­tıy­la, bil­gi­siy­le değil de be­de­ni ile il­gi­len­me­si­ne ne de­me­li?

Bi­le­mem…

Yakın ta­rih­ler­de ka­dı­nı aşa­ğı­la­yan­la­rı gör­müş­tük. Ör­ne­ğin kadın kah­ka­ha atmaz, ha­mi­le kadın so­ka­ğa çık­maz gi­bi­sin­den söz­ler söy­le­yen­le­ri. Bütün bun­la­rın yanı sıra ana­sı­nın di­zin­den tah­rik olan­la­rı, kü­çü­cük kı­zı­na ört kızım ba­cak­la­rı­nı diyen ba­ba­la­rı da duy­muş­tuk.

Bütün bun­la­rın al­tın­da cin­sel açlık yat­mı­yor mu?

Genç­li­ğin­de kız ar­ka­daş edi­ne­me­miş, flört et­me­miş, bu­na­lım içe­ri­sin­de olan­la­rın bu sapık söz­le­ri­nin al­tın­da yatan duy­gu­la­rı neden kay­nak­la­nı­yor?

Kıs­kanç­lık mı, yoksa haset mi?

An­ne­ler ve sev­gi­li­ler gün­le­ri­nin kut­lan­dı­ğı gün­ler­de ba­zı­la­rı ana­la­rı­nın da bir kadın ol­du­ğu­nu dü­şü­nü­yor­lar mı?

Tokyo Olim­pi­yat­la­rın­da ve Av­ru­pa Vo­ley­bol şam­pi­yo­na­sın­da fi­le­nin sul­tan­la­rı­nı sey­re­der­ken Türk ka­dı­nıy­la gurur duy­muş­tuk. Kadın fut­bol mü­sa­ba­ka­la­rın­da da ka­dın­la­rın spo­run bu da­lın­da da er­kek­ler­den aşağı kal­ma­dı­ğı­nı gö­rü­yo­ruz.

Bence bu kar­ma­şık veya sapık duy­gu­lar­la bo­ca­la­yan­la­ra en güzel ya­nı­tı kısa süre önce yine ka­dın­la­rı­mız verdi. Dünya Boks Şam­pi­yo­na­sın­da kız­la­rı­mız beş altın iki gümüş ma­dal­ya ile zir­ve­de yer aldı. Olim­pi­yat Şam­pi­yo­nu Bu­se­naz Sür­me­ne­li başta olmak üzere Ha­ti­ce Akbaş, Buse Naz Ça­kı­roğ­lu, Ayşe Ça­ğı­rır ve Şen­nur Demir altın ma­dal­ya­yı ala­rak Milli Mar­şı­mı­zı beş kez din­le­tir­ken ay yıl­dız­lı bay­ra­ğı da gön­de­re çek­tir­di. Sema Ça­lış­kan ile Elif Gü­ne­ri de az fark­la al­tı­nı ka­çı­rıp gü­müş­te kal­dı­lar. Daha önce kadın bas­ket­bol, vo­ley­bol tek­van­do ve gü­reş­te ka­dın­la­rı­mı­zın al­dı­ğı ma­dal­ya­lar­da az de­ğil­dir. Bence on­la­rın al­dı­ğı her ma­dal­ya ka­dın­la­rı aşa­ğı­la­yan­la­rın yü­zü­ne vu­rul­muş bir tokat gi­bi­dir.

Fut­bol­dan başka ha­ber­le­re önem ver­me­yen spor ba­sı­nın­da, ulus­la­ra­ra­sı mü­sa­ba­ka­lar­da ba­şa­rı­lar ka­za­nan ka­dın­la­ra çok az yer ve­ril­me­si­ne söy­le­yecek söz bu­la­mı­yo­rum.

Bizim mem­le­ke­ti­miz­de spor de­ni­lin­ce akla ön­ce­lik­le fut­bol ge­li­yor. En ciddi ga­ze­te­le­rin spor say­fa­la­rı­na bakın baş­tan aşağı fut­bol, fut­bol­cu ha­ber­le­ri ve büyük ku­lüp­le­rin se­çim­le­ri öne çı­ka­rı­lı­yor. Falan ya­ban­cı fut­bol­cu ge­li­yor, fi­lan­cay­la gö­rüş­me­ler ya­pı­lı­yor ha­ber­le­ri ve ar­dın­dan boy boy re­sim­ler…

Ka­dın­la­rı­mız bu ma­dal­ya­lar­la, bazı ken­di­ni bil­mez­le­rin “Müs­lü­man kadın baş­ka­la­rı­na bur­nu­nu ucunu gös­ter­mez”, “Bal­dır bacak or­ta­ya çı­kı­yor­lar”. “Hiç ol­maz­sa baş­la­rı­nı ört­se­ler­di”, “Kadın gül­mez “söz­le­ri­ne ve daha nice çir­kin söy­lem­le­ri­ne yanıt ver­di­ler.

Ka­dı­nı aşa­ğı­la­yan bazı akıl­sız­la­rın on­la­rın bilim, si­ya­set, kül­tür ve eği­tim dü­ze­yi­ne eri­şe­me­dik­le­ri bir ger­çek. Belki de o yüz­den ka­dı­nı aşa­ğı­la­ma­ya ça­lı­şı­yor­lar.

An­ne­le­ri­miz, bü­yü­kan­ne­le­ri­miz, eş­le­ri­miz, sev­gi­li­le­ri­miz, kız kar­deş­le­ri­miz, kız ço­cuk­la­rı­mız, iyi ki var­sı­nız…