ÇETİN ÜNSALAN

Emek­li maaşı tar­tış­ma­la­rı­nın ya­pıl­dı­ğı gün­le­ri ha­tır­la­yın. İnsan­la­ra açlık sı­nı­rı­nın çok uza­ğın­da ve al­tın­da bir zam yapıp, or­ta­ya çıkan tar­tış­ma­la­rı da önce fe­da­kâr­lık ha­ma­se­tiy­le ge­çiş­ti­ren, sonra vaat da­ğı­tan, aka­bin­de de ve­ri­len öne­ri­le­ri bile kay­nak so­ru­nu ol­du­ğu­nu söy­le­ye­rek kabul et­me­yen bir bakış açı­sı­nın bugün de­rin­leş­tir­di­ği pe­ri­şan­lı­ğı ya­şa­yan in­san­lar var.

Hatta bir adım ön­ce­si­ne git­ti­ği­miz­de in­san­lar öl­me­dik­le­ri için maaş öde­me­nin sı­kın­tı ol­du­ğu­nu söy­le­yen mil­let­ve­kil­le­ri de, esa­sen çok daha düşük ma­aş­lar ver­me­le­ri ge­rek­ti­ğin­den bah­se­dip, ay­ba­şın­da alı­nan ay­lı­ğa şük­ret­me­le­ri ge­rek­ti­ği­ni söy­le­yen bir Bakan’a da şahit olduk.

Bugün halen emek­li­nin pe­ri­şan fo­toğ­ra­fı ve de­rin­le­şen fakru za­ru­re­ti top­lu­mun en çok ka­na­yan ya­ra­sı­nı oluş­tu­ru­yor. Bir ma­aşın, bir ki­ra­ya bile yet­me­di­ği, bes­len­me için ko­nu­lan açlık sı­nı­rı­nın al­tın­da kal­dı­ğı bir ger­çek­li­ğe inat, çıkıp 18 bin dolar kişi ba­şı­na ge­li­re ulaş­tı­ğı­mız söy­le­mi bile man­şet­le­re ta­şın­dı.

Ül­ke­yi yö­ne­ten­ler bir şeye karar ve­re­mi­yor­lar. Biz zor du­rum­da mıyız, yoksa uçu­yor muyuz? Bunun den­ge­si­ni bile ku­ra­ma­yan­lar, in­san­la­rın du­ru­mu­nu umur­sa­ma­yan­lar, yok say­dık­la­rın­da prob­le­min de or­ta­dan kalk­tı­ğı­nı zan­ne­di­yor­lar.

Şu an en düşük emek­li ay­lı­ğı 20 bin TL. Or­ta­la­ma emek­li ma­aşı­nın da 25 – 30 bin TL ci­va­rın­da gez­di­ği­ni bi­li­yo­ruz. Neden? Kay­nak so­ru­nu vardı değil mi? Daha fazla zam ya­pı­la­maz­dı değil mi? Hatta stan­dart­la­ra göre 4 ki­şi­nin ça­lı­şıp prim öder­ken, 1 ki­şi­nin maaş ve sağ­lık hiz­me­ti al­ma­sı ge­re­ki­yor­du ve ölün­me­di­ği için sı­kın­tı bü­yü­yor­du öyle mi?

Peki bun­lar ger­çek­se, ki ara­la­rın­da büyük çar­pıt­ma­lar var, SGK üze­rin­den ya­pı­lan son haber gö­rü­nüm­lü rek­la­mı ne ya­pa­ca­ğız? SGK’nın 2025 yı­lın­da, 1994 se­ne­sin­den bu yana ilk kez fazla ver­di­ği açık­lan­dı.

Rek­la­ma göre geçen yılı kurum 35,7 mil­yar TL faz­lay­la ka­pat­tı. Yani ge­lir­le­ri gi­der­le­ri­ni aş­mış­tı. Oysa kay­nak so­ru­nu ol­du­ğu be­lir­ti­len yıl da ay­nıy­dı. Şimdi han­gi­si doğru? Ay­rı­ca ve­ri­len is­ta­tis­tik­le­re göre kötü de­ni­len 2 bin yı­lın­da da ge­lir­le­rin gi­der­le­ri kar­şı­la­ma oranı yüzde 78.

Bu yılın ba­şın­da ya­şa­nan­la­rın ay­nı­sı­nın ce­re­yan et­ti­ği bir ön­ce­ki yılda da oran yüzde 99,7… Yani başa baş nok­ta­sı­na çok yakın. Kı­sa­ca­sı ya bu ger­çek­leş­me­ler doğru değil ya da sis­te­ma­tik bir yalan me­ka­niz­ma­sı ku­rul­muş.

Esa­sen 4 kişi ça­lı­şır 1 kişi maaş alır da büyük pa­lav­ra­dır. O sis­te­min bu­gün­den son­ra­sı için sür­dü­rü­le­bi­lir­li­ği ile il­gi­li bir he­sap­tır. Bu­gün­kü öde­me­ler dün top­la­nan ge­lir­le­ri­nin doğru de­ğer­len­di­ri­lip de­ğer­len­di­ril­me­me­si ile il­gi­li­dir.

Tah­si­lat / ta­hak­kuk oran­la­rın­da­ki açık ise, uy­gu­la­nan po­li­ti­ka­la­rın çık­tı­sı­dır. Yani yine emek­li olan in­san­lar­la ala­ka­lı bir durum de­ğil­dir. Tüm bun­la­rı alt alta koy­du­ğu­muz­da or­ta­da çok ciddi bir yö­ne­tim so­ru­nu, doğru söy­le­me prob­le­mi ve ter­cih­le­rin in­san­lar­dan yana kul­la­nıl­ma­ma­sı re­ali­te­si var­dır. Ge­ri­si boş bir rek­lam­dır. Çıkan sonuç bu.