ÇETİN ÜNSALAN

Yılın so­nu­na gel­di­ği­miz­de bizim boş umut tay­fa­sı yine ha­re­ke­te geçti. 2026 yı­lı­nın ne kadar iyi gel­di­ği­ni an­la­tıp, yine boş umut da­ğı­tı­yor­lar. İnsan­la­rın umut­lu ol­ma­sı­nın, me­se­le­le­re po­zi­tif yak­laş­ma­sı­nın önem­li ol­du­ğu­nu ben de dü­şü­nü­yo­rum.

Fakat bunu ger­çek­çi­lik­ten kop­muş bir va­zi­yet­te an­la­tır­sa­nız, di­zi­ler­den tarih öğ­ren­mek­ten çok farkı kal­maz. 2026’nın bu yıla oran­la ne kadar iyi gel­di­ği­ni an­la­tan­lar, önce 2025 yı­lı­nın ha­sar­la­rı­nın ve olası yeni yıl risk­le­ri­nin üze­rin­de dur­ma­lı­dır.

Pi­yan­go­cu bir ka­fay­la ras­yo­nel­lik­ten uzak da­ğıt­tı­ğı­nız umut ta­cir­li­ğe girer. Bunu pan­de­mi son­ra­sın­da Çin’in bütün si­pa­riş­le­ri­ni ala­ca­ğı­mı­zı söy­le­ye­rek de yap­tı­lar, sonra buna ina­nıp ka­pa­si­te ar­tı­şı­na gi­ren­ler batma ger­çe­ğiy­le yüz­leş­ti­ler.

Av­ru­pa ile Rusya’nın kriz ya­şa­ma­sın­dan çok fayda sağ­la­ya­ca­ğı­mı­zı an­lat­tı­lar, sonra ha­ya­tın ger­çek­le­ri or­ta­ya çı­kın­ca toz ol­du­lar. 2025 yı­lı­nın çıkış yolu ol­du­ğu­nu dile ge­tir­di­ler, in­san­lar ve fir­ma­lar kon­kor­da­to ya da icra dos­ya­la­rı ile yüz­leş­ti.

El­bet­te süreç önü­nü­ze bazı fır­sat­la­rı ge­ti­rir. Ama fır­sat­lar du­ru­mu iyi ana­liz edip, sü­re­ci iyi oku­yup, son­ra­sın­da da ge­re­ği­ni ya­pan­la­rın ya­rar­la­na­bi­le­ce­ği bir baş­lık­tır. Siz ye­ri­niz­de du­rur­ken, zen­gin­lik olu­şa­ca­ğı­nı söy­le­yen­ler bilin ki doğ­ru­yu söy­le­mi­yor­lar.

Ha­zi­ne ve Ma­li­ye Ba­ka­nı Meh­met Şim­şek, ge­lecek sene yüzde 20’nin al­tın­da enf­las­yon gö­re­ce­ği­mi­zi an­la­tı­yor, ama enf­las­yon ra­kam­la­rı­nın ger­çe­ği yan­sıt­ma­dı­ğı tar­tış­ma­sı­na gir­mi­yor.

Or­ta­ya çıkan ma­li­yet far­kı­nı, kur ris­ki­ni dile ge­tir­mi­yor. Bunun nasıl yö­ne­ti­le­bi­le­ce­ği, ancak far­kın­da­lı­ğı­nız­la sonuç ala­bi­le­ce­ği­niz bir baş­lık­tır. TİM Baş­ka­nı sene sonu ih­ra­cat­tan söz edi­yor, rakam yük­sel­ti­yor ama dış ti­ca­ret­te çar­pık ya­pı­nın ve aşırı de­ğer­li TL’nin or­ta­ya çı­kart­tı­ğı ha­sa­rı nasıl gi­de­re­cek­le­ri ko­nu­su­na de­ğin­mi­yor.

Ge­lecek yılın reel sek­tör ve üre­ti­me eko­no­mi­si adına re­form yılı ola­ca­ğı an­la­tı­lı­yor, ama bu­gü­ne kadar nasıl bir re­form ya­pı­lıp ya­pıl­ma­dı­ğı­nın he­sa­bı ve­ril­mi­yor. İfade et­ti­ğim gibi salt umut­lu olmak başka, umudu ras­yo­nel fır­sat­lar­la ve ge­re­ği­ni ya­pa­rak bes­le­mek başka bir iştir.

Ha­yal­le­ri olmak başka, ha­yal­pe­rest olmak başka kav­ram­lar­dır. İnsan­la­rın ge­çi­ne­me­di­ği, satın alma gü­cü­nün çök­tü­ğü bir or­tam­da işine ge­lin­ce iç pi­ya­sa­dan bah­se­den, işine gel­me­yin­ce ih­ra­cat­tan söz eden, ka­fa­sı ka­rış­mış, prog­ram­sız eko­no­mi yö­ne­tim an­la­yış­la­rıy­la bu işin için­den çı­ka­ma­yız.

Tür­ki­ye’nin bir an önce kendi ger­çek­le­riy­le yüz­leş­me­si, elin­de­ki mal­ze­me­yi ma­sa­ya koy­ma­sı, in­san­la­rı­nın satın alma gü­cü­nü esas alan, ter­cih­le­rin­de üre­ti­mi ve bi­rey­le­ri esas alan bir an­la­yı­şa bü­rün­me­si, ku­mar­ha­ne eko­no­mi­sin­den çık­ma­sı ve tüm bun­la­rı da en­van­ter ça­lış­ma­la­rı başta olmak üzere sağ­lık­lı bir yol ha­ri­ta­sı­na otur­ma­sı ih­ti­ya­cı var.

Aksi tak­dir­de kim­se­nin inan­ma­dı­ğı ve­ri­le­re tek ta­ra­fın­dan bakıp, çocuk oya­lar­ca­sı­na açık­la­ma­lar yap­mak, boş umut­lar da­ğı­ta­rak in­san­la­rın kıt kay­nak­la­rı­nı da yan­lış kul­lan­ma­la­rı­na yol açmak iyi­lik değil, ak­si­ne büyük kö­tü­lük­tür.